Wet Werkelijk Rendement

Nederland stapt over op een nieuw systeem waarbij spaargeld, beleggingen en schulden elk een eigen fictief rendement krijgen. Het idee is een betere benadering van werkelijk rendement dan de vaste 4% die daarvoor gold. In de praktijk zorgt het stelsel bij lage spaarrentes voor aanzienlijke overbelasting van spaarders.

De Hoge Raad oordeelt in het zogenoemde Kerstarrest dat het forfaitaire Box 3 stelsel in strijd is met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het arrest geldt voor belastingplichtigen die tijdig bezwaar hebben gemaakt (massaal bezwaar).

De Belastingdienst biedt rechtsherstel aan aan belastingplichtigen die tijdig bezwaar hadden gemaakt voor de jaren 2017-2020. Wie geen bezwaar had gemaakt, valt buiten het rechtsherstel - wat later tot nieuwe rechtszaken leidt.

In afwachting van een definitieve wet voert het kabinet een tijdelijk overbruggingsstelsel in. De fictieve rendementen worden nu per vermogenscategorie vastgesteld op basis van werkelijke marktcijfers. Beleggingen blijven een relatief hoog forfait houden, maar spaargeld sluit beter aan bij de werkelijke rente.

De Hoge Raad breidt de reikwijdte van het Kerstarrest uit: ook belastingplichtigen die geen bezwaar hadden gemaakt, kunnen aanspraak maken op heffing naar werkelijk rendement als het forfait hoger uitvalt. Dit treft in potentie miljoenen aanslagen en creëert enorme druk op het wetgevingsproces.

Het kabinet dient wetsvoorstel 36.748 (Wet Werkelijk Rendement Box 3) in bij de Tweede Kamer. Het voorstel introduceert een hybride systeem: vermogensaanwasbelasting voor beleggingen (inclusief ongerealiseerde koerswinsten) en vermogenswinstbelasting voor vastgoed. Beoogde inwerkingtreding: 1 januari 2028.

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemt in met wetsvoorstel 36.748. Voor: SP, GroenLinks-PvdA, D66, Volt, PvdD, CDA en VVD. Tegen: 50PLUS, DENK, SGP, ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower, PVV en FVD. Tegelijkertijd wordt een motie aangenomen die het kabinet verzoekt voor Prinsjesdag 2028 een alternatief voorstel in te dienen voor een vermogenswinstbelasting zonder ongerealiseerde koerswinsten.

De commissie Financiën van de Eerste Kamer bespreekt de procedure voor behandeling van wetsvoorstel 36.748. Uitkomst: een technische briefing met het ministerie van Financiën wordt gepland op 17 maart 2026. Meerdere fracties kondigen een kritische houding aan.

Minister Heinen gaat terug naar de tekentafel met het wetsvoorstel voor box 3. Na een golf van protest van beleggers en kritische opmerkingen vanuit de Eerste Kamer kondigt hij aanpassingen aan. Wat er precies wijzigt is nog niet bekend. De invoeringsdatum van 1 januari 2028 staat hierdoor onder druk.

De Tweede Kamer neemt een motie aan (ChristenUnie + JA21, mede gesteund door VVD) die het kabinet oproept verliesverrekening met carry-back op te nemen in het aangepaste box 3-voorstel. Als een belegger in een jaar verlies lijdt, moet dat verrekend kunnen worden met belasting betaald in het voorgaande jaar.

De commissie Financiën van de Eerste Kamer voert mondeling overleg met staatssecretaris Eerenberg. Uitkomst: het kabinet bevestigt dat een carry-back-voorziening (verliesverrekening met voorgaande jaren) concreet wordt verkend, mogelijk opgenomen in Belastingplan 2027 via een novelle. Ook een apart wetsvoorstel voor startende ondernemers per 1 januari 2028 is in voorbereiding. Eerenberg erkent dat het proces 'niet optimaal' is verlopen maar zet door met reguliere behandeling. Invoeringsdatum 2028 blijft het officiële uitgangspunt.

De Hoge Raad oordeelt dat wie geen (tijdig) bezwaar maakte tegen box 3 over 2017 tot en met 2020 geen teruggave krijgt. Het Kerstarrest telt voor die groep als nieuwe jurisprudentie, dus definitieve aanslagen van vóór 24 december 2021 hoeven niet ambtshalve te worden verminderd. Op 17 juli bekrachtigt de Belastingdienst dat met een collectieve beslissing.

Een meerderheid van de Eerste Kamer (op voorstel van GroenLinks-PvdA) houdt de stemming aan tot behandeling van een door het kabinet aangekondigde novelle. Critici noemen het wetsvoorstel een rommelig tussenstation. Staatssecretaris Eerenberg weigert intrekking.

De beloofde novelle komt er niet. In een Kamerbrief zetten Heinen en Eerenberg vier routes op een rij: verbeteringen binnen de Wet werkelijk rendement, WWR in 2028 gevolgd door volledige vermogenswinstbelasting rond 2030, de wet intrekken en forfait houden tot een latere VWB, of versnelde VWB op financiële instrumenten al in 2028. Kosten lopen tot bijna €20 miljard. Banken en Eerenberg waarschuwen dat snelle invoering in 2028 een groot risico is. 2028 is geen harde startdatum meer.

Officiële korte aantekeningen: commissie FIN nodigt minister en staatssecretaris zo spoedig mogelijk, doch na de AFB in de Tweede Kamer, uit voor mondeling overleg over de voortgang van box 3. Voorkeur: maandagavond 5 oktober. Drie toezeggingen blijven niet voldaan (T04259 vermogenswinstbelasting/tijdpad, T04261 budgettaire effecten tegenbewijs, T04262 informeren rond Prinsjesdag). Lange opschorting van 36.748 is nog niet besloten; 2028 blijft onzeker.

Jetten, Heinen en Eerenberg stellen een novelle op de Wet werkelijk rendement voor: vanaf 2028 vermogenswinstbelasting op alle financiële instrumenten (~90% van Box 3 met waardeontwikkeling), vanaf 2030 de rest (NSW-landgoederen onder review). Dekking: heffingsvrij vermogen 2027 €30.846, heffingsvrij resultaat vanaf 2028 €1.000 (was €1.800), forfait overige bezittingen +1,5 pp, box 2 hoog tarief tijdelijk 29,2%, excessief lenen in vijf €80k-stappen naar €100k. Voorstel, geen wet. JA21/SGP koel. Novelle moet vóór 31 december 2026 door de Eerste Kamer voor een start in 2028. Spoedadvies RvS; meelopen met Belastingplan. Op 5 oktober toonde de senaat zich bereid de novelle vóór kerst te behandelen, en op 6 oktober vroeg de Tweede Kamer het heffingsvrij resultaat te verhogen. Advies van de Raad van State volgt naar verwachting eind oktober.

Tweede AFB-dag: minister Heinen belooft de grens voor kleine spaarders omhoog te brengen zodat minder mensen heffen (pers: FD ~12:23; ND/ANP). Raakt vooral het heffingsvrij resultaat €1.000 uit de Kamerbrief 29 sep. Geen nieuw officieel bedrag, geen herziene brief. Vervangende dekking en Kamermeerderheid open. Context dag 1: ~€7,7 mrd gat, VVD/CDA-weerstand, JA21-compensatie-idee. Senaat toonde zich op 5 oktober bereid tot behandeling vóór kerst; novelle-deadline 31 december blijft.

Mondeling overleg van de commissie Financiën met minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg. Volgens het FD is een meerderheid van de senaat nu toch bereid de box 3-novelle vóór kerst te behandelen, met zorgen over tijdsdruk, uitvoering en cryptoregels. Eerenberg noemt de marges 'in orde van grootte van dagen'. Het spoedadvies van de Raad van State wordt eind oktober verwacht, daarna gaat de novelle begin november naar de Tweede Kamer. Dekking is nog open. Bereid zijn om snel te behandelen is nog geen ja.

De Tweede Kamer neemt moties aan die het kabinet vragen het heffingsvrij resultaat van €1.000 uit de Kamerbrief te verhogen (Van Eijk c.s. nr. 11, Grinwis c.s. nr. 33) en een andere dekking te zoeken die niet bij kleine spaarders terechtkomt, bijvoorbeeld een lager box 2-tarief of het aanpakken van papieren schenkingen. Een motie om het heffingsvrij vermogen niet te halveren (nr. 29) en een motie om box 3 af te schaffen (nr. 22) halen het niet. Moties zijn verzoeken; een nieuw bedrag moet nog van het kabinet komen. Eerste wetgevingsoverleg Belastingplan op 12 oktober.